Aandelen weggeschonken en fiscus benadeeld ? Daar komt Paulius alweer !

Inleiding

In een vorig artikel op onze website bespraken wij een arrest van het hof van beroep van Brussel van 12 april 2018. In dit arrest bevestigde het hof te Brussel dat het niet mogelijk is de fiscus of andere schuldeisers te benadelen door een nalatenschap te verwerpen (en door de inkorting dus niet in te roepen), tenzij de verwerping legitieme doelstellingen heeft. Het hof te Brussel hanteerde hiervoor de Pauliaanse vordering ; die is erop gericht schuldeisers te beschermen tegen hun schuldenaars die zich bedrieglijk onvermogend hebben gemaakt.

Uit een recente uitspraak van het hof van beroep te Gent van 12 februari 2019 blijkt opnieuw de kracht van de Pauliaanse vordering in fiscale zaken.

De Feiten

In casu had de belastingplichtige in 1992 samen met zijn zoon een vennootschap opgericht waarin hij 97% van de aandelen bezat en zijn zoon de overige 3% bezat. De belastingplichtige overlijdt in 2007, maar had nog achterstallige belastingschulden. De zoon beweert dat vader hem zijn aandelen onmiddellijk na de oprichting van de vennootschap geschonken had. Die aandelen zouden aldus niet meer in de nalatenschap vallen, waardoor de fiscus in de kou blijft staan. De fiscus van zijn kant eist dat de aandelenoverdracht hem niet tegenstelbaar wordt verklaard. Hiervoor doet de fiscus beroep op de Pauliaanse vordering.

Oordeel hof van beroep

Het hof bespreekt de voorwaarden voor een succesvolle Pauliaanse vordering. In het geval van een schenking moet in principe aan drie voorwaarden voldaan zijn. Vooreerst moet de schenking plaatsgevonden hebben na het ontstaan van de schuld. Vervolgens maakt de schenking het onmogelijk voor de schuldeiser om zijn schuld betaald te krijgen. Ten slotte moet de schenker weten dat hij zich door de schenking verarmt en dus zijn schuldeiser benadeelt. Er is niet vereist dat de begiftigde (hier : de zoon) weet dat de schenking de schuldeiser benadeelde.

In dit specifieke geval oordeelt het hof dat het vaststaat dat de belastingplichtige de schenking verrichtte met als enige doel zich te onttrekken aan toekomstige belastingschulden ; ten tijde van de schenking zou de vader nog geen fiscale schulden hebben gehad !

Het hof stelt immers vast dat door deze schenking de belastingplichtige amper nog een vermogen had, waardoor het onmogelijk werd en bleef voor de fiscus om nog enige belastingschuld in te vorderen. Om deze reden maakt het niet uit wanneer de aandelen werden geschonken aan de zoon. Zelfs als de zoon al kan bewijzen dat de schenking in 1992 plaatsvond, wat hij niet kan, zou de Pauliaanse vordering succesvol zijn.

Het gevolg is dat de aandelen terugkeren naar de nalatenschap zodat hun waarde (eventueel na uitwinning) in aanmerking komt voor het voldoen van de fiscale schuld.

Hier stuit de administratie echter op een volgend probleem. Tijdens de jarenlange procedure had de zoon de vennootschap ontbonden en vereffend. De aandelen bestaan met andere woorden niet meer en kunnen dus ook niet terugkeren naar de nalatenschap. De fiscus vordert daarom een schadevergoeding van de zoon, gelijk aan het bedrag van de belastingschuld. Het hof van beroep geeft ook hier de fiscus gelijk. Door het ontbinden en vereffenen van de vennootschap zonder te wachten op de definitieve rechterlijke uitspraak, was de zoon, als bestuurder, onzorgvuldig. Hij heeft zich dus niet gedragen zoals men van een normaal en voorzichtig bestuurder kan verwachten en draagt daar nu de gevolgen van.

Besluit

Opnieuw blijkt dus dat de fiscus met de Pauliaanse vordering een krachtig wapen in zijn arsenaal heeft tegen de belastingplichtige die zichzelf onvermogend maakt. Het is zeer belangrijk op te merken dat de schenking in deze casus het ontstaan van de belastingschuld voorafging. Het feit dat men zich onvermogend maakt en daardoor mogelijks in de toekomst zijn belastingschulden niet kan betalen, is voldoende voor het hof om de vordering van de fiscale administratie toe te kennen.

Het is daarom belangrijk in dergelijke aangelegenheden degelijk advies in te winnen.

Auteurs: Fréderic Stynen & Dirk De Groot

Voor eventuele vragen mag u gerust contact opnemen met Peter Meeuwssen, Robby Ackermans of Dirk De Groot

Nederlands
Français
English