Steeds meer mensen laten hun successieplanning niet langer doorkruisen door hun wilsonbekwaamheid en maken tijdig een zorgvolmacht op

Een zorgeloze oude dag, wie tekent daar op voorhand niet voor? Maar wat als u na een ongeval verder moet met een hersenletsel of op hogere leeftijd dement wordt, wie gaat er dan uw vermogensbelangen waarnemen? Het is raadzaam om op dergelijke noodlottigheden te anticiperen met een zorgvolmacht. Op die manier verschaft u uzelf nu al de nodige gemoedsrust voor wanneer u niet langer in staat bent om uw vermogen zelfstandig te beheren. Ook op het vlak van uw successieplanning bewijst de zorgvolmacht haar onmiskenbare waarde. En dat lijken steeds meer mensen tegenwoordig te beseffen…

Sinds 1 september 2014 bestaat de mogelijkheid om via een eenvoudige overeenkomst één of meerdere personen, lasthebbers, aan te duiden die dienen in te staan voor het beheer van uw vermogen tijdens de periode dat u tijdelijk dan wel permanent niet meer bekwaam zal zijn om dit beheer zelf waar te nemen. Die personen, al dan niet familieleden, kunnen tussenkomen bij de verkoop van een huis, het betalen van een rekening, het beheer van uw effectenportefeuille, de aangifte van uw belastingen,…rekening houdend met eventuele instructies die u hieromtrent in de zorgvolmacht hebt opgenomen.

Voordien was dit niet mogelijk en was men noodzakelijkerwijze aangewezen op een beslissing van de rechter tot aanstelling van een bewindvoerder, wiens bevoegdheden ook door de rechter werden bepaald. Een volmacht die men voordien had verleend met het oog op het beheer van zijn vermogen, kwam automatisch tot een einde van zodra de wilsonbekwaamheid intrad.

De wetgever heeft met de nieuwe regelgeving gekozen voor een systeem van relatief grote vrijheid voor degenen die het beheer van hun vermogen aldus willen veilig stellen voor het geval zij onbekwaam zouden worden. Er is geen rechterlijke controle of machtiging nodig vooraleer de zorgvolmacht in werking kan treden. De rechter treedt maar op indien er zich problemen stellen bij de uitvoering van de volmacht, zulks op verzoek van de lasthebber, de lastgever of andere belanghebbenden.

Zorgvolmachten in de lift

Uit cijfers die de Koninklijke Federatie van het Belgisch notariaat (Fednot) onlangs publiceerde, blijkt dat alsmaar meer mensen hun weg naar de zorgvolmacht vinden. Zo werden er in 2016 60% meer zorgvolmachten afgesloten dan in 2015. In 2017 bedroeg de stijging +51% in vergelijking met 2016, met gemiddeld zo’n 2.400 zorgvolmachten per maand. En die stijging zet zich ook door in 2018: in de eerste jaarhelft van dit jaar werden er al 19.103 zorgvolmachten geregistreerd in het CRL (Centraal Register van Lastgevingsovereenkomsten).

Successieplanning

De zorgvolmacht is tevens een doeltreffend instrument om uw vermogensplanning (verder) te regelen wanneer u onbekwaam wordt. Op voorwaarde dat u in uw zorgvolmacht in die mogelijkheid hebt voorzien, kan de persoon die u hebt aangeduid nog bepaalde daden stellen om uw successieplanning te regelen. U kan uw lasthebber bijvoorbeeld toelaten om schenkingen te doen. Dat is vooral interessant voor roerende goederen (geld, effecten), omdat de schenking daarvan tussen ouders en (klein)kinderen kan tegen het vlakke tarief van slechts 3 procent schenkbelasting in plaats van de progressieve tarieven tot 27 procent erfbelasting. Aan de hand van een zorgvolmacht kan de lasthebber nog tijdig een notariële schenking of een geregistreerde hand- of bankgift doen, hetgeen uw nabestaanden een aanzienlijke fiscale besparing kan opleveren. Maar ook ten aanzien van uw onroerend vermogen kan een zorgvolmacht haar nut bewijzen: zo kan u uw lasthebber de mogelijkheid geven om vastgoed te verkopen en daarna de som weg te schenken, of wijzigingen aan uw huwelijkscontract aan te brengen teneinde uw partner extra te beschermen.

Indien u geen zorgvolmacht hebt opgemaakt, zal de rechter uw vermogen onder bewind plaatsen en een bewindvoerder aanstellen. Deze persoon kan een vreemde zijn en zal uw vermogen verder beheren, onder toezicht van de rechter. Op het vlak van uw vermogens- en successieplanning zal er nog maar weinig bewegingsruimte zijn. Bepalend zal zijn of u de rechter kan overtuigen van uw persoonlijke wil om bepaalde handelingen te stellen. Slaagt u daar niet (meer) in, dan is het quasi uitgesloten dat uw bewindvoerder nog een schenking kan doen of een wijziging in het huwelijkscontract kan doorvoeren. Steeds zal het akkoord van de rechter gevraagd moeten worden. Ook dit kan u vermijden met een zorgvolmacht. Uw lasthebber zal dan zelf kunnen handelen zonder voorafgaande rechterlijke toestemming.

Conclusie

Een zorgvolmacht is absoluut geen overbodige luxe. Het document laat toe te anticiperen op een eventuele tijdelijke of permanente onbekwaamheid. Via de volmacht kan u op discrete wijze het beheer van uw vermogen organiseren voor het geval u dat later zelf niet meer zou kunnen, zonder dat daarvoor een rechter hoeft tussen te komen.

De nieuwe wetgeving geeft u bovendien de mogelijkheid om uw vermogensplanning via schenking verder te zetten, nadat u onbekwaam bent geworden.

Een zorgvuldige redactie van de volmacht op uw maat is wel erg belangrijk om de doeltreffendheid van de volmacht te garanderen en problemen bij de uitvoering ervan zoveel als mogelijk te vermijden. Het Estate Planning Team van Sherpa Law staat u hierin graag bij.

Voor meer informatie, contacteer:

Peter Meeuwssen – peter.meeuwssen@sherpalaw.be

Robby Ackermans  –  robby.ackermans@sherpalaw.be